Tag Archives: फिल्म

गोपीको फिल्मी सपना

uddhav poudel film maker

nirak poudel director kusume rumal आफ्ना फिल्मको पोस्टर मुनी गोपिकृष्ण हलमा चलचित्रकर्मी उद्धव पौडेल । तल्लो तस्बिरमा उनका कान्छा छोरा निरक जसले बन्न लागेको ‘कुसुमे रुमाल’को सिक्वेलको निर्देशन गर्नेछन् । तस्बिर दिनेश वाग्ले

दिनेश वाग्ले

काठमाडौं- मिलेका सबै विवरण र सुनिएका रिमिक्स धुनहरूका अनुसार मौसम ‘कुसुमे रुमाल’ को हो । २१ वर्षघिको सुपरहिट सिनेमाको निरन्तरता (सिक्वेल) को निर्माण हुने समाचार अखबारहरूमा बुधबारका छापिएको छ र पौडेलहरूका मोबाइल रिङ टोनमा ‘कुसुमे रुमाल’ का इन्स्ट्रुमेन्टल धुन बजिरहेका छन् । धन्यवाद डीजे राजु र उनको रिमिक्सलाई जसले च्याङ्बा र मैच्याङका प्रेमलाई फेरि घरायसी कथामा बदलिदिएका छन् । उनको संगीतले नेपाली फिल्म उद्योगमा फेरि ‘कुसुमे रुमाल’ फहराउला नफहराउला तर घटनाहरूको विकासबाट घरमूली अथवा हलमूली, उद्धव पौडेल मख्ख छन् । आफ्ना ‘तीनहात’ को कुशलता (उनको शरीरका दुइटाको अहिले कुरा नगरौं) ले उनलाई उत्साहित तुल्याएको छ । ‘मेरा हात फैलेका छन्,’ मंगलबार (२३ जनवरी) दिउँसो चाबहिलस्थित गोपीकृष्ण हलमा आफ्ना दुइ छोरा र एक छोरीलाई संकेत गर्दै अनुभवी सिनेकर्मीले भने- ‘सबैले (सिनेमाकै क्षेत्रमा) जिम्मेवारी सम्हालेका छन् ।’

परिचय गरौं नीरज पौडेलसँग जो उद्धवका जेठा छोरा हुन् र बाबुको फैलँदो कारोबारको वितरण पक्ष सम्हाल्छन् । छोरी निकिता प्रबन्धन हेर्छिन् । अनि बाबु पौडेलले बनाएका केही सिनेमाका बाल कलाकार निरकलाई भेटौं जो उद्धवको पहिलो सिनेमा ‘कुसुमे रुमाल’ रिलिज भएको दिन जन्मिएका थिए । बुधबार (२४ जनवरी) कै समाचारमा आइसक्यो । यिनै २१ वर्षोले अबको ‘कुसुमे रुमाल’ निर्देशन गर्नेछन् (अघिल्लोका निर्देशक तुलसी घिमिरे हुन्) र बेलायतबाट फिल्म निर्माणबारे पढेर मुर्म्बई हुँदै पाँच महिना अगाडि काठमाडौं आएका उनी बाबुको निर्माण व्यवसाय सम्हाल्ने तरखरमा छन् ।

पुराना संघर्षका दिन सम्झिदै बितेका वर्षरूको सफलता र भविष्यका महत्त्वकांक्षी योजनाहरूको सगौरव बखान गर्न थाले भने उद्धवलाई अन्तर्वार्तामा बोल्न केही समय दिए हुन्छ । गोपीकृष्ण हलमा छोरीको अफिसमा अहिले उनी त्यसै गरिरहेका छन् । पछाडि उनले २०२८ सालतिर एसएलसी दिएलगत्तै भारतबाट फिल्मका डिब्बा ओसार्दै सिनेमा वितरणमा हात हालेका संघर्षका सम्झनाहरू छन् भने अगाडि हालैमात्र जापानबाट झिकाइएको ३५ एमएमको सेकेन्ड ह्यान्ड क्यामेराले भरिएका प्याकेट । यो क्यामेरा, उद्धवका तीन हात र केही महिनाअघि बहुमत सेयर किने पनि नियन्त्रणमा आएको नेपाल फिल्म विकास कम्पनीको संयुक्त स्वरूपले एउटा प्रस्ट संकेत दिएको छ- नेपाली सिने उद्योगमा जबर्जस्त बदलाव आउँदैछ । उल्लेख गरिहालौं, राजधानीको आकाशे तरंगमा वैशाख १ देखि ‘रेडियो फिल्मी’ का नाममा एउटा नयाँ एफएम धुन बज्दैछ जो गोपीकृष्ण हल परिसरबाट सञ्चालित हुनेछ । यी सबै कुरालाई मिलाउनुस्, नेपाली फिल्म उद्योगमा एउटा सशक्त कर्पोरेट संरचनाको उदय हुँदैछ जोसँग फिल्म उत्पादन, वितरण, प्रदर्शन र प्रवर्द्धनका लागि आवश्यक सबै अंग हुनेछन् ।

‘हामी एउटा शक्तिका रूपमा उदय भइरहेका छौं,’ निरकले बुधबार व्यक्त गरेका यी भनाइलाई केटाकेटीले लगाएको फूर्तिकारूपमा लिनु हुदैन । ‘सिनेमाका लागि चाहिने महत्त्वपूर्ण तीनवटा पिलर (उत्पादन, वितरण र प्रदर्शन) हामीसँग छन्,’ हलमा बेचिने पपकर्नलाई संवाददातासँग साझेदारी गर्दै तन्नेरीले भने- ‘त्यसैले हामी नेपाली फिल्म निर्माणमा (महसुस गर्न सकिने) प्रभाव पार्न सक्छौं ।’ अक्सफोर्ड प्रेसले छापेको ‘हाउ टु रिड अ फिल्म’ र ‘द फिल्म मेकर्स ह्यान्डबुक’ राखिएको टेबल पछाडि बसेका ठिटालाई यति कुरा थाहा छ भने फिल्म लाइनमा लागेर देश खाई शेष भएका उनका चतुर बाबुलाई आफूले के गर्दैछु भन्ने थाहा नहुने कुरै भएन । मूलतः उद्धव व्यापारी हुन्, यति प्रस्ट पारिहालौं, जसको मुख्य उद्देश्य, उनी जेसुकै भनुन्, नाफा कमाउनु नै हो । (उसो त उनी पनि आफूलाई समाजसेवा गर्न र पैसाको खोलो बगाउन आएको पनि दाबी गर्दैनन् ।)

वर्ष २००७ मा दुइटा भोजपुरी र पाँचवटा नेपाली सिनेमा बनाउने घोषणा र्सार्वजनिक गर्नु केही अगाडि मंगलबारको कुराकानीमा उद्धवले प्रस्ट पारे । ‘मूलतः यो व्यावसायिक निर्णय हो । सिनेमा बनाउन आवश्यक सबै प्राविधिक पक्ष हामीसँग तयार अवस्थामा भएकाले एउटा या सातवटा सिनेमा बनाउनुमा तात्विक अन्तर छैन,’ उनले प्रस्ट पारे- ‘आखिर फिल्म विकास कम्पनीका ५५ जना कर्मचारीलाई पनि काम दिनुछ ।’

काम उनका कान्छा छोरालाई पनि चाहिएको थियो जसको सीप परीक्षणका लागि बाबुले ‘खतरा’ मोल्दैछन् । हुन त उमेरमा के छ र, कलेज छाडेका २० चानचुनका ठिटाहरूले केही महिनामै अर्बपति बनेर विश्वलाई देखाएको अहिलेको जमानालाई (युट्युब या गुगलको कथा सम्झिनुस् है) निरकले नजिकबाट नियालेका छन् । ‘नेपाली फिल्म उद्योग अकवार्ड (सिर्जनशीलताको कमी भएको या व्यवहार गर्न कठिन) आकारमा छ,’ लजाउँदो स्वभावका ठिटाले भने- ‘हामीजस्तो युवा र बाहिर पढेर आएकाले कामै नपाउने अवस्था छ ।’ पारिवारिक पृष्ठभूमि र व्यापारका कारण धन्न आफूले ब्रेक पाएको बताउँदै उनले थपे- ‘तर पैसा खर्च गरेर पढेर आउनेका लागि निराशाजनक छ । मैले आफ्ना लागि आफैं काम सिर्जना गर्नुपर्यो ।’

nirak poudel gopi krishna

‘नेपाली फिल्म उद्योग अकवार्ड (सिर्जनशीलताको कमी भएको या व्यवहार गर्न कठिन) आकारमा छ . हामीजस्तो युवा र बाहिर पढेर आएकाले कामै नपाउने अवस्था छ ।’निरक पौडेल

निरकको ‘कुसुमे रुमाल’ ले उद्धवलाई नाफा देला नदेला तर तुलसी घिमिरेको सिर्जनाले उनलाई धन कमाउने (वितरणबाहेकको) अर्को बाटो देखाइदिएको थियो । त्यसयता उद्धवले १३ वटा फिल्म बनाए जसमध्ये, उनका अनुसार एउटामात्रै घाटामा गयो । त्यो फिल्म ‘उकाली ओराली’ मा उनको पूर्ण लगानी थिएन । यस अवधिमा उनले एउटा फिल्म निर्देशन गरे जो उद्धवका अनुसार ‘निकै सफल भयो र त्यसकै नाफाले मैले यो जग्गा किनें’ जहाँ त्यही नामको हल बनेको छ । जुम्ल्याहा पर्दाबाट २०५२ मा थालिएको हल अभियान हालैमात्र उच्च वर्गलाई लक्षित प्रिमियम थिएटरको उद्घाटनसँगै गोपीकृष्ण कम्प्लेक्समा परिणत भएको छ जहाँ सातवटा हल छन् । ‘कुनै बेला काठमाडौंमा सिनेमा देखाउन हल पाउनु चिठ्ठा परेसरह हुन्थ्यो,’ आफूलाई ‘फिप्टी प्लस’ उमेरको बताउने व्यापारीले रिस फेर्ने लवजमा भने- ‘जय नेपालमा ‘कुसुमे रुमाल’ देखाउन कत्रो सोर्स लगाउनुपर्यो भने त्यो सोर्स अरू कुनै काममा लगाएको भए त्यतिबेलै करोडपति बन्ने थिएँ ।’ त्यतिबेलाको सास्तीलाई पृष्ठभूमिमा राख्ने हो भने सात हलका मालिक बनेका उद्धवका भनाइमा लुकेको ‘अब हेरौं त कसले के गर्दोरहेछ’ भन्ने लवज अस्वाभाविक लाग्दैन ।

‘अब फिल्म बनाउने जिम्मा कर्पोरेटको हो,’ उद्धवले ठोकुवा गरे फेरि उही अलि बढी नै गौरवान्वितजस्तो लाग्ने लवजमा- ‘जोसँग त्यसका लागि चाहिने सबै कुरा होस् ।’ रहरले ‘म पनि फिल्म बनाउँछु’ भन्नेहरूका दिन गएको बताउनु अघि उद्धवले कसरी हलिउड र बलिउडमा धेरैजसो फिल्म सबै क्षेत्रमा पहुँच भएका स्टुडियोहरूले बनाउँछन् भन्नेबारे एउटा छोटो भाषण दिए । ‘भारतमा समेत फिल्म निर्माणमा कर्पोरेटहरू छिरेका छन्,’ ‘एडल्याब्स’ मा रिलायन्सको प्रवेश इंगित गर्दै उनले भने- ‘त्यसैले यहाँ पनि त्यो संस्कृतिको विकास हुनु आवश्यक छ ।

उनले आफ्नो पछिल्लो अभियान कत्तिको महत्त्वको छ भन्ने पनि बताउन बिर्सेनन् । ‘अहिले भइरहेका निम्न, मध्यम वर्गीय दर्शकबाहेक नेपाली फिल्म नहेर्ने नेपालीलाई हलसम्म ल्याउनु यो योजनाको उद्देश्य हो,’ ३५ एमएम क्यामेराबाट सातवटा सिनेमास्कोप सिनेमा बनाउने घोषणाबारे उद्धव पौडेलले व्याख्या गरे- ‘यसमा म असफल भएँ भने अरू सफल हुने छैनन् । नेपाली सिनेमाले गुणस्तरीय दर्शक पाउने छैन ।’ डीजे राजुको इस्ट्रुमेन्टल धुनले के भनिरहेको छ कुन्नि ?

कथा फिदिमे फिलिमको

दिनेश वाग्ले

देवजंग थापा । २३ वर्ष । काठमाडौंको कलेजमा स्नातके विद्यार्थी । कक्षामा कहिल्यै नजाने । त्यसो भए ?

पाँचथर, फिदिममा फिल्म बनाउने उनको व्यवसाय हो । चौथो फिल्म यही माघ १९ गते सार्वजनिक हुँदैछ । दुई घन्टा लामो भिडियो फिल्म ‘परिवर्तन’ मो लोकतान्त्रिक आन्दोलन र जनताले चाहेको परिवर्तन विषय बनाइएको छ । ‘राजाले माघ १९ मा कु गरेर प्रजातन्त्र मासेका थिए,’ आफूले निर्देशन गरेको फिल्म प्रवर्द्धनका लागि एउटा डीभीडी र दुइटा सीडी लिएर राजधानी आएका थापा भन्छन्- ‘त्यही दिन लोकतन्र्त्र मुख्य विषय बनाइएको फिल्म रिलिज गर्दैछु ।’ भन्दिहालौं, त्यही दिन फिदिम फिल्म उद्योग एउटा लामो फडको मार्दै पहिलोपटक ‘कलिउड’ आउने प्रयासमा छ ।

देवजंग थापा र तल्लो तस्बिरमा उनको फिल्म परिवर्तनकी अभिनेत्री । तलको तस्बिरमा फिल्मका अभिनेता र अभिनेत्री ।

फिदिम फिल्म उद्योग ? सही पढ्नुभयो । २० चानचुनका तन्नेरीहरूले त्यो पूर्वी पहाडी स्थलमा भिडियो फिल्म निर्माणको एउटा प्रेरणादायी लहर सिर्जना गरेका छन् जसलाई स्थानीयहरूले हाउसफुल हलमा हेर्ने गरेका छन् । मित्र लिङ्देन, भगिराज ‘घायल’ राई, सन्तोष राई र मलिसा याक्थुम्बा फिदिमे उद्योगका हस्ती हुन् जसले आपसमा ‘सिर्जनात्मक प्रतिस्पर्धा’ गर्दै बर्सेनि फिल्म बनाउँछन् । २०५४ मा किशोर सुब्बाले लिम्बू भाषाको ‘आनी साक्थिम’ (हाम्रो संस्कृति) बनाएयता सुरु भएको मानिने फिल्मी अभियानलाई २०५६ मा हरि भण्डारीको ‘चुनाव’, मित्रको ‘अनमोल माया’, देवजंगको ‘अन्तिम इच्छा’, नरेशजंग सुब्बाको ‘अदृश्य घाउ’, मलिसाको ‘सपनाकी फूल’ ले जोडतोड निरन्तरता दिएका थिए । ‘अहिले फिदिममा पाँचवटा समूह छन्,’ थापा भन्छन्- ‘तिनले आपसमा संयोजन गरेर वर्षमा चारवटासम्म फिल्म बनाउँछन् ।’ स्थानीय फिल्म निर्मातामा कसले राम्रो फिल्म बनाउने प्रतिस्पर्धा भए पनि प्रदर्शर्नी समय नजुदाउने र पालो मिलाएर फिल्म बनाउने प्रयास गरिने उनी बताउँछन् ।

तीन लाखसम्मको खर्चमा जिल्ला सदरमुकाम र आसपास लोकेसनमा छायांकन गरिने भिडियो फिल्ममा अभिनय गर्ने प्रायः कलाकार स्थानीय हुन्छन् । निर्माण कतिखेर सकिएला र देखाउला भनेर सदरमुकामका हल फिल्मको रिलिज मिति पर्खेर बस्छन् । दैनिक दुई शो चल्ने हलमा प्रत्येक प्रदर्शनीमा अढाई सय जति दर्शक हुन्छन् भने शनिबार दुवै हलमा तीन-तीन शो चलाइन्छ । ‘गाउँतिरका मान्छेसमेत आउने भएकाले शनिबार सबै शो हाउसफुल हुन्छन्,’ थापा भन्छन्- ‘हाम्रा फिल्म चलेका बेला काठमाडौंका सेलुलाइड फिल्म चल्दैनन् ।’ हलमा एउटा शोमा सात सयसम्म अट्छन् र झन्डै दुई महिनासम्म चल्दा फिल्मले सदरमुकाममै ३० हजार दर्शक पाउने उनी बताउँछन् । गाउँका केही प्रदर्शनी भवनमा फिल्म देखाइन्छ ।

‘घाटा जाने कुरा हुँदैन,’ उनी भन्छन्- ‘काठमाडौंमा मात्रै थाहा छैन, हाम्रा फिल्म बजार (भारतको) सिक्किममा समेत राम्रो छ ।’

phidim film actors

हालैको एउटा अन्तर्वार्तामा मूलधारका नेपाली सिनेमाले ‘उच्च मध्यम वर्ग’ सम्मको दर्शक पाउन सघर्ष गरिरहेको बताउने काठमाडौं फिल्म उद्योगका निर्देशक नरेश पौड्याल फिदिमे निर्देशकसँग लोभिन सक्छन् । उनी भन्छन्- ‘स्थानीय फिल्म हेर्न सदरमुकामका सबैजस्तो दर्शक हलमा जान्छन् । लाहुरे परिवारकाहरूसमेत । फिल्म नै नहेर्नेहरू पनि फिदिमका फिल्मचाहिँ हेर्छन् । कति त दोहोर्‍याएर हेर्न आउँछन् । उनीहरू स्थानीय फिल्म हेरेर हामीलाई प्रोत्साहन गर्न रुचाउँछन् ।’ दर्शकलाई फिल्म हेर्न हलसम्म ल्याउन थापाजस्ता फिल्मकर्मी कुनै कसर छाड्दैनन्, सदरमुकामका प्रत्येक घरदैलोमा पुगेर उनीहरू फिल्मका बारेमा जानकारी दिन्छन्, सकेसम्म टिकट पनि भिडाउँछन् ।

‘आनी सक्थिम’ छायांकनमा किशोर सुब्बाबाट निर्देशक सिकेका थापाले ९ कक्षामा पढ्दा युनिसेफको लगानीमा एचआईभी एड्ससम्बन्धी दुई घन्टा लामो फिल्म ‘अन्तिम इच्छा’ निर्देशन गरेका थिए । स्कुलेमा ‘कमेडियन’ का रूपमा अरूलाई हसाउने युवाका लागि फिल्म बनाउने त्यो सुरुवाती इच्छा भइदियो । त्यसपछि २०६० मा उनले एचआईभीकै बारेमा ‘प्रतीक्षा उज्यालोको’ बनाए भने २०६२ को उनको फिल्म ‘भिन्नता’ मा छुवाछूत, जातभातजस्ता सामाजिक विकृतिलाई मुख्य विषय बनाइएको थियो । ‘त्यो फिल्म युकेमा समेत गयो,’ उनले भने- ‘नाफा भयो ।’

नाफा ‘परिवर्तन’ बाट पनि होला माथि उल्लेख भइसक्यो, यसपालि सपना ठूलो छ- राजधानी हान्ने । ‘काठमाडौंमा पनि देखाउने इच्छा छ,’ उनी भन्छन्- ‘हेरम, के हुन्छ ।’

अभिमन्यु, अरुणिमा र अभिभावक: एउटा नेपाली फिल्म

arunima lamsal with mom n dad
नायिका अरुणिमा लम्साल फिल्म अभिमन्युको काठमाडौ प्रदशर्नीको पहिलो दिन शिवदर्शन चित्रमन्दिर नयाँ बानेश्वमार आफ्ना आमा बाबुका साथमा । तस्बिर विकास रौनियार

दिनेश वाग्ले
वाग्ले स्ट्रिट जर्नल

विक्रमकुमार शर्मा काठमाडौं नयाँ बानेश्वरस्थित शिव दर्शन हलका नियमित दर्शक होइनन् । सेताम्मे कपालवाला यी अधबैंसे शुक्रबार दिउँसो रंगीन र्टाई, स्वेटर र कोटमा सजिएर थोत्रो जस्तो लाग्ने हलमा ड्रेस र्सकलको अप्ठेरो सिटमा बस्न पुगेका थिए । छेवैमा थिइन् उनकी पत्नी राधा । पर्दामा फिल्म ‘अभिमन्यु’ सुरु भयो र कलाकारहरूको नामशृंखलामा दोस्रो नम्बरमा ‘अरुणिमा लम्साल’ आउँदा दर्शकबाट तरर ताली बज्यो । त्यो क्षण विक्रम र राधा मख्ख पर्नु अस्वाभाविक थिएन । अरुणिमा उनीहरूकी एउटै छोरी हुन् जसका लागि ‘अभिमन्यु’ छैटौं सिनेमा हो । आमालाई बुबा र आफूबीच राखेर फिल्म हेर्न बसेकी अभिनेत्रीले सिनेमा अवधिभरैजसो आफ्ना अभिभावकबाट मिलेका प्रश्नको उत्तर दिइराखिन् । संयोगले उनीहरू तीनै जनासँग अपरिचित संवाददाता ठ्याक्कै पछाडि बसेकाले पारिवारिक खासखुस सुन्न थप मेहनत गरिरहनुपरेन ।

विक्रम र राधाका धेरैजसो प्रश्न सिनेमा छायांकन स्थलसँग सम्बन्धित रहे । ‘यो कहाँ हो ?’ बुबाले सोधे । ‘जय नेपाल हल,’ आमाकै जस्तो लामो कपाल फरर छाडेकी, सेतो हाइनेकमाथि कालो ओभरकोट लगाएकी सुन्दरीले उत्तर दिइन् । पर्दामा नायक निखिल उप्रेती र अरुणिमाले अभिनय गरेका पात्रहरूले घरकी फुच्चीलाई किङकङ सिनेमा देखाउन गएको दृश्य छ । ‘यो कहाँ हो ?’ अर्को प्रश्न आयो । ‘शंखमूल पुल नजिकैको सुकुम्बासी बस्ती,’ अरुणिमाले जवाफ दिइन् ।

शिव दर्शनको शो पारिवारिक मात्रै थिएन, उपत्यकाबाहिर ‘औसत व्यापार’ गरेर राजधानीभित्रको ‘अभिमन्यु’ को पहिलो प्रदर्शनीमा नेपाली फिल्म उद्योगका केही महत्त्वपूर्ण अनुहार उपस्थित थिए । साथमा थिए, टिकट काटेर त्यो विशेष शोमा पुगेका र्सवसाधारण दर्शक जसले पर््रदर्शनी अवधिभरै अनेकौं दृश्यमा सिठी बजाउने र हुटिङ गर्ने क्रम जारी राखे ।

एउटा पत्रकारको हत्यासँगै सुरु हुने सिनेमा तुरुन्तै उनलाई मार्नेहरूसँगको प्रहरी संघर्षमा फाल हाल्छ र मुख्य पात्रमा रहेका निखिलको दोहोरो भूमिकामार्फ दर्शकलाई कथावस्तुमा बाँधिरहने प्रयास गर्छ । त्यो सुरुवाती दुःखद दृश्यमा समाचारकर्मीलाई ‘निरीह झोले’ का रूपमा प्रस्तुत गरिएको देख्दा समकालीन पत्रकारितामा इन्टरनेट पुस्ताका संवाददाताहरूलाई फिल्मका निर्देशकसँग झनक्क रिस उठ्न सक्छ । एक अपराधीलाई काठमाडौंमा स्थानान्तरण गर्न प्रहरी संगठनका प्रमुख नै इन्स्पेक्टरलाई मात्र साथ लिएर पोखरा पुगेको दृश्य देख्दा पुलिसहरूले नै ‘लौ त्यस्तो पनि हुन्छ ?’ भन्न सक्छन् । पात्रहरूका कतिपय संवाद सुन्दा समीक्षकहरूले ‘दैनिक बोलिचालीमा पनि कसैले किताबमा लेखेजस्तो पूरै मिलाएर वाक्यहरू बोल्छ र ?’ भन्ने प्रतिक्रिया दिन सक्छन् । तर आख्यानमा वास्तविकतासँगको सम्बन्ध खोज्नु दर्शक या पाठकको विरोधाभासपूर्ण अपेक्षा मान्न सकिन्छ ।

‘वी सेल फ्यान्टासी,’ फिल्मका निर्देशक नरेश पौड्यालले सिनेमापछिको चियावार्तामा फिल्मको ‘प्रहरी सुराकी’ पत्रकारले जस्तो झोला नबोकेको यस संवाददातासँग भने- ‘हामी परिकल्पनालाई बेच्छौं किनकि मानिसहरू त्यसमा रमाउन चाहन्छन् । नभए वास्तविक जीवनमा निखिल पनि त्यसरी कहाँ उफ्रिन सक्छन् र ?’ साततले भवनबाट फालहालेका पूर्व ‘स्टन्टम्यान’ निखिल उफ्रिन बेर लगाउन्नन् तर पौड्यालले भन्न खोजेको बुझ्न सकिन्छ । वास्तविकतासँग निकट हुँदै पात्रहरूको सूक्ष्म चित्रण गरिएका नेपाली फिल्म बनाउने बेला आइनसकेको उनी ठान्छन् । ‘मलाई अहिले ‘पाथेर पाञ्चाली’ या ‘बाइसाइकल थिभ्स’ बनाउन सकिनँ भन्ने चिन्ता छैन,’ ४४ वर्षे सिनेकर्मीले भने- ‘बरु ‘दिलवाले दुल्हनियाँ लेजाएँगे’ वा ‘कुछकुछ होता है’ जस्ता सिर्जना बनाउन नसकेकोमा चिन्ता छ ।’ आफूले बनाउने फिल्म राजधानीका ‘केही नक्कली बुद्धिजीवी होइन हिमालदेखि पहाडसम्मका मूलधारका दर्शक’ लक्षित हुने उनको भनाइ रह्यो ।

naresh poudyal director of abhimanyu
पछिल्लो फिल्मको कुरा गर्ने हो भने नरेश पौड्याल (तस्बिरमा) नेपालका जल्दाबल्दा फिल्ममेकर हुन् । उनको निर्माण र निर्देशनको फिल्म ‘धडकन’ को प्रेम कथाले धेरै नेपाली दर्शकको मुटु धडकाइदियो । त्यो उनको सातौं निर्माण थियो भने अरूको लगानीको फिल्मलाई निर्देशन गरेको ‘अभिमन्यु’ पहिलो । ‘आफ्नै लगानीको फिल्म निर्देशनमा बढी सिर्जनात्मक स्वतन्त्रता हुन्छ,’ उनले भने- ‘अरूको फिल्म गर्दा कम खर्चमै काम छिटो सकिदिन पाए हुन्थ्यो भन्ने हुन्छ ।’ यी भनाइको सत्यताको परख आफैं होला, अहिलेलाई समकालीन सिने निर्देशक हुनुका मज्जाबारे उनलाई सोधौं । ‘आफूले ओछ्यानमा सिरक ओढेर चिया पिउँदै, चुरोट खाँदै या अफिसमा हिटर ताप्दै सोचेका कुरा केही महिनामा सिनेमामा उतार्न पाइन्छ,’ उनले भने- ‘सपनालाई पर्दामा देखाएर लाखौं दर्शकलाई हसाउने र रुवाउने तथा उनीहरूको भावनालाई ‘डिक्टेट’ गरिन्छ ।’

भावनाकै कुरा गर्ने हो भने विक्रम र राधाको जोडी फिल्मबाट पूरै प्रभावित थियो । विक्रमले बेलाबेला हाँस्दै सिनेमाको रमाइलो लिइरहेका थिए भने नायिका छोरी पनि आफू नदेखिएका दृश्यका कमेडीमा खितिति हासिरहेको थिइन् । ‘समग्रमा फिल्म राम्रो छ,’ आफ्नै लेखापरीक्षण संस्था चलाउने जलविद्युत् परियोजना कन्सल्ट्यान्ट विक्रमले आफ्नो निर्णय सुनाए- ‘हेरुन्जेल रमाइलो हुन्छ ।’

मौनतामा अल्झेको फिल्मी जिन्दगी

चार दर्जनभन्दा बढी फिल्महरूका पटकथा लेखेपछि ‘भएन बा, यो तालले काठमान्डूमा घर बनाउन र गाडी किन्न सकिँदैन’ भन्ने निष्कर्षमा पुगेका मौनता श्रेष्ठले झन्डै डेढ वर्षअगाडि आफैं सिनेमा बनाउने कम्मर कसेका थिए । नेपाली फिल्म उद्योगमा निर्माण सहयोगी र पटकथा लेखकका रूपमा १२ वर्षबिताएका मौनता ‘त्यो अवधिमा कमाएको विश्वास बेचेर’ पैसा जम्मा गरेपछि निर्माता भएका थिए । अघिल्लो वर्षभदौमा बनाउन थालिएको ‘अभिमन्यु’ को काम चार महिनामा सकिएपछि सबै नेपाली फिल्महरू जस्तै गत फागुनमा उपत्यका बाहिरबाट प्रदर्शन थालिएको थियो । मोफसलमा, मौनताका शब्दमा, औसत व्यापार गरेको फिल्म शुक्रबारदेखि राजधानीमा प्रदर्शित हुँदैछ ।

फेरि त्यो प्रभाव पार्ने तथ्यांकमै फर्कौं । ३१ वर्षो मौनताले, दुइ तीनपटक सोधिएको प्रश्नमा, हालसम्म ५० भन्दा बढी फिल्महरूको पटकथा लेखेको बताए । २०५६ मा उनले फिल्मी पटकथामा हात हालेका हुन् र उनको पहिलो फिल्म तपाईंलाई सम्झना छैन भने त्यो अपराध हुने छैन । किशोर सुब्बा निर्देशित ‘खुकुरी’ (सत्ते यो फिल्मकै नाम हो) चलेन । मौनताले पटकथा लेख्ने र फिल्म नचल्ने क्रम आगामी दुइ वर्षम्म जारी रह्यो । ‘२०५८ को ‘माया नमार’ मेरो पहिलो सफल फिल्म हो,’ उनले भने र खरर सातवटा फिल्मको नाम लिए जसमा ‘अजम्बरी नाता’ र ‘निखिल दाइ’ सामेल छन् । अर्थात्, मौनताका चार दर्जनमध्ये, उनकै शब्दमा, सातवटा फिल्ममात्र सफल भए । तर त्यो असफलतालाई उनी स्वीकार्ने पक्षमा छैनन् ।

‘त्यसो भए तपाईं असफल पटकथाकार ?’

‘होइन,’ आफ्नो फिल्मको प्रवर्द्धनका लागि संवाददाताहरू भेट्ने अभियानमा रहेका उत्साही निर्माताले भने- ‘म असफल होइन । मेरो लेखन पनि असफल होइन । नेपाली फिल्म उद्योगको अवधारणा नै त्यस्तो छ, निर्माता र निर्देशकका कथाहरू नै त्यस्ता ।’

औसत नेपाली तन्नेरीले ‘ह्या, यी नेताहरू नै बिग्रेका, देश बनाउनै सक्दैनन्’ भन्ने निराशाजनक गुनासो दिएजस्तै मौनताले पनि सिने उद्योगप्रति कटाक्ष गरे । ‘मलाई ‘धूम’ र ‘क्रिस’ जस्ता (भारतीय) फिल्म बनाउन मन पर्छ । तर हामी अझै पुरानै र्ढरामा (फिल्ममा) गाउँघरै देखाइरहेका हुन्छौं । हामीले फिल्म बनाउने सोच र शैलीलाई आधुनिकरण गर्नै पर्छ ।’

‘आधुनिकीकरण भन्नाले ?’

‘प्राविधिक कुराहरूलाई प्रँथमिकता दिनुपर्यो,’ उनले भने- ‘सोचाइ नै आधुनिक हुनुपर्यो के । हामी सानो सोचाइ राख्छौं ।’ त्यसपछि उनले एउटा उदाहरण दिए- दर्शकहरू कसरी भारतीय अभिनेत्रीका ग्ल्यामरबाट मनोरञ्जन लिन्छन् तर सोही रूपमा नेपाली हिरोइनलाई प्रस्तुत गरिँदा ‘छ्या, परिवारसँग बसेर हेर्नै मिल्दैन’ भनी प्रतिक्रिया दिन्छन् । ‘ग्ल्यामर भनेको सुन्दरता हो जसलाई मिलेर हेर्न सकिन्छ’ भन्ने अवधारणा विकास गर्नुपर्ने मौनताको विचार रह्यो ।

यति धेरै कुरा गर्ने मौनताको फिल्म ‘अभिमन्यु’ पक्कै पनि धेरै राम्रो बनेको होला, होइन ?

उनको उत्साहको पारो स्वात्तै घट्यो । ‘मेरो सोचाइ जस्तो त छैन,’ उनले भने- ‘तर औसत नेपाली फिल्मभन्दा निकै राम्रो छ ।’ याद गर्नुस्, उनी निर्माता हुन् र आफ्नो फिल्मको प्रचार गर्न पत्रकार भेटिरहेका छन् । ‘आफूले सोचे जस्तो फिल्म बनाउने खतरा मोल्न सकिन मैले,’ उनले आफ्नो विवशता प्रकट गरे- ‘फिल्म बनाउने परम्परागत नेपाली तरिकाबाट अलग हुँदा बजारमा असफल होइएला भन्ने डर भयो ।’ पहिलै फिल्म डुब्यो भने काठमान्डूमा घर र कार कसरी किन्ने ? (लेखनबाट पैसा नकमिने निश्चित भएपछि आफूले दशकभन्दा बढी बिताएको क्षेत्रमै व्यापार गरेर पैसा कमाउने निर्णय गरेर उनी फिल्म निर्माणमा होमिएको थिए ।) नयाँ अवधारणाअनुसार फिल्म बनाउने काम युवा पुस्ताको नभई ‘स्थापित र टन्न पैसा हुनेहरूको’ भएको उनले बताए । त्यसो हुँदा मौनताको भनाइ थियो, नोक्सानै भए पनि खासै दुःखदायी हुने छैन ।

उनको आगामी फिल्म ‘च्याम्पियन, द हिरो’ लाई प्रदीप श्रेष्ठले निर्देशन गर्नेछन् । जसमा मौनताले आफ्ना ‘केही अवधारणा लागू गर्ने’ बताए । ‘यसको नामै अंग्रेजी भयो भन्दै पुराना पुस्ताकाले प्रतिक्रिया दिए,’ उनले भने- ‘तर मैले मानिन ।’

जाँदाजाँदै ‘अभिमन्यु’ को पनि कुरा गरिहालौं । निखिल उप्रेतीको दोहोरो भूमिका रहेको सिनेमाले समाजमा रहेका भ्रष्ट प्रवृत्तिप्रति प्रहार गरेको मौनताले बताए । ‘तर यो अभिमन्यु चक्रव्युहलाई ध्वस्त पार्दै निस्कन्छ,’ उनले भने । कसरी निस्कन्छ, थाहा पाउन शुक्रबार हलमा जानै पर्ला ।

दिनेश वाग्ले