नेपालमा सूचना प्रविधि ह्वात्तै

दिनेश वाग्ले
वाग्ले स्ट्रिट जर्नल

गुगलमा नेपाल खोज्नुभयो भने १० करोड नतिजा भेट्नुहुनेछ । केही वर्षअघिसम्म इमेलमात्रै गर्ने या अरूका साइटमा दर्शकमै सीमित हुने नेपाली इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरू अहिले आफैं सामग्री निर्माण र तिनको नियन्त्रण गर्छन् ।

guns n roses nepali video

बितेका दुई वर्षमा नेपाली प्रयोगकर्ताले इन्टरनेट एउटा मीठो धक्का दिएका छन्, जसका कारण कम्प्युटरहरूको विश्वव्यापी सञ्जालमा नेपालको प्रतिनिधित्व ह्वात्तै बढेको छ । उत्सव पोखरेल या अर्चना श्रेष्ठ कुनै पत्रिका, टीभी या रेडियोका मालिक होइनन् । यी तन्नेरी ब्लगरले कोठामै बसेर लेखेका कुरालाई दैनिक थुप्रैले पढ्छन् । ‘यो ब्लगमात्रै होइन,’ ‘आफ्नो कुरा’ शीर्षकको वेबसाइटमा उत्सव लेख्छन्- ‘मेरो साथी पनि हो, जोसँग मैले आफ्ना मूर्ख कुरा र भावना साझेदारी गर्न सक्छु ।’ उनले ‘युनाइटेड बी ब्लग’ (ब्लग डटकम डटएनपी) मा प्रकाशित गरेको ‘नेपाली शान्ति प्रक्रियाका सम्भावित चुनौती‘ लेखले अरू ब्लगरहरूको ध्यान कतिसम्म खिच्यो भने एउटा गर्मागर्मी बहस कैयौं दिन चल्यो ।

कम्प्युटर साक्षर र इन्टरनेटमा पहुँच भएका नेपालीको संख्या बढिरहँदा अभिव्यक्ति, सूचनाको साझेदारी र द्रुत सञ्चारका क्षेत्रमा नेपालले यसअघि कहिल्यै अनुभव नगरेको रोमाञ्चकारी परिवर्तन भइरहेको छ । ‘हिजो कम्प्युटरलाई छुँदा ए नचलाऊ बिग्रन्छ भन्थे,’ कम्प्युटर एसोसिएसन अफ नेपाल (क्यान) का अध्यक्ष विप्लवमान सिंह भन्छन्- ‘कम्प्युटरमा भाइरस लाग्ने डरमा जुत्ता खोलेर खुट्टा धोएर कोठामा पसिन्थ्यो । अहिले (सहरका) हरेक स्कुल र अफिसमा कम्प्युटर छन्, सहरका गल्लीमा साइबर क्याफेहरू छन् जहाँ मानिस भिडियो च्याट गर्छन् । समाजमा कम्प्युटर नयाँ र भयानक चिज होइन, बरु नभइनहुने साधन हो भन्ने महसुस भइरहेको छ ।’

त्यही महसुसलाई बर्सेनि ऊर्जा थप्दै आएको सूचना प्रविधि मेला मंगलबार राजधानीमा सुरु हुँदैछ । ‘क्यान इन्फोटेक २००७’ ले सूचना, मनोरन्जन र सञ्चारलाई आफ्नो नारा बनाएको छ । इमेलमार्फत हुने सञ्चारपछि सम्भवतः मनोरन्जनकै प्रभुत्व छ इन्टरनेटमा । प्रमाण ? लेग्रो तान्दै ‘आँखाभरि आँसु किन’ भन्ने एउटै गीतबाट सेलिबि्रटी भएका जविकलाई खोज्नुस्, त्यो गीतको तीनवटा भिडियो युट्युव डटकममा पाउनुहुने छ भने दर्जनभन्दा बढी साइटहरूमा उक्त गीतका एमपीथ्री, गायकका पोज पोजका तस्बिर, खुलस्त अन्तर्वार्ता, जानकारीमूलक प्रोफाइलहरू पाउनुहुनेछ । कुनै समयमा सीमित ट्रेकिङ व्यवसायीहरूले विदेशी पर्यटक आकषिर्त गर्न खोल्ने अल्छिलाग्दा साइटहरूको तुलनामा अहिलेका चमकधमकयुक्त साइटले दर्शकलाई कम्प्युटरभित्रै छिरौं जस्तो पारिदिन्छन् । साइबर संसार डटकममा मोडलका तस्बिर हेर्नुभएको छ ?

प्रविधि र कम्प्युटरप्रति नेपालीहरूको आकर्षण कतिसम्म बढेको छ भन्ने नाप्न क्यान इन्फोटेकमा गए हुन्छ । ‘पोहोरको भीड १२ वर्षे पनौती मेलाभन्दा (ठूलो) थियो,’ ‘फेरि क्यान इन्फोटेक’ शीर्षकको आफ्नो ब्लगमा आफू मुस्कुराईरहेको तस्बिर छाप्दै अर्चना श्रेष्ठले लेखेकी छन्- ‘केटाहरूको ध्यानचाहिँ स्टलका केटीहरूतिरै ।’

नेटमा रमाइला नेपाली दृश्य

अमेरिकी रक व्यान्ड ‘गन्स एन्ड रोजेज’को ‘नकिङ् अन हेभन्स डोर’को ठ्याक्कै नेपाली अनुवाद सोही लयमा गाइएको भीडियो (तस्बिरमा) काठमाडौंका टीभीमा नदेख्या भए नेपाली भिडियो साझेदारी वेब र्साईट नेपालीट्यूव डटकममा जानुस्, त्यो रोचक प्रस्तुतीको मज्जा लिन सक्नुहुन्छ ।

गीतमा भनिएझैं र्स्वर्गकै त होइन तर इन्टरनेटको ढोका ढकढकाउनु भयो भने गज्जवको एउटा नेपाली संसार पाउनुहुनेछ जहा मानिसहरु अक्षर कोर्छन्, तस्बिर खिच्छन्, भिडियो बनाउछन्, गीत गाउछन् र तीनलाई विश्वका करौडौले एकसाथ हेर्न र सुन्न सक्नेगरी र्सार्वजनिक गर्छन् । अनि तीबारे अनेकौ कोणबाट बहस गर्दै निस्कर्षनिकाल्छन् ।

राजधानीमा मंगलवार शुरुभएको क्यान इन्फोटेकको एउटा स्टलमा मर्कन्टाइल कम्युनिकेसन्सका दुइ कर्मचारी दर्शकहरुलाई एउटा वेब र्साईटबारे भन्दैथिए । ‘मज्जाको डटकम,’ राजिवमान कर्मचार्यले भने, ‘च्याट र भिडियो अपलोड गर्ने ।’ अर्काले र्साईटको पहिलो पन्ना औल्याउदै सोधे, (सांगीतिक व्यान्ड) एक्स मन्त्र चिन्या छ ?

‘चिनेको रे?’ दर्शकबाट जवाफ आयो, ‘गीतै सुन्या छु ।’

‘त्यसो भए यो र्साईटबाट उनीहरुसग भिडियो अर्न्तवार्ता लिन सक्नुहुन्छ,’ उनले भने- ‘डिजिटल क्यामेरा या मोवाइलबाट भिडियो खिच्नुस्, अपलोड गर्नुस् ।’ गुणस्तरबारे चिन्ता नगर्न सुझाउदै उनले भने, ‘जति झ्याउलाग्दो भएपनि हुन्छ ।’ आखिर मोवाईल या वेब क्यामबाट खिचिएको भिडियोको गुणस्तर कति राम्रो हुन्छ र ?

र्साईटमार्फ भिडियो साझेदारी गर्ने लहरले अघिल्लो बर्षविश्वमै तहल्का मच्चाईसकेको (युट्युव.कम मार्फत एकैबर्षमा दुइ २० चानचुनका ठिटाले डेढ अर्ब डलर भन्दा बढी कमाए) अवस्थामा नेपालीहरु पछिपर्ने कुरै भएन । रामबहादुर बमजमकै कुरा गरौं ।

बाराको एउटा रुखमुनी ध्यान गर्ने युवाले इन्टरनेटमा दरिलो उपस्थिती जनाएका छन् । यूट्यूवमा उनीबारेका दर्जन भन्दा बढी भिडियो छन् जसलाई हजारौले हेरेका छन् । मंगलवारसम्ममा १५ हजार तीन सय ७२ पटक हेरिएको छ मिनेट लामो एउटा भिडियो नियालेपछि एकजना दर्शकले यस्तो प्रतिक्रिया दिउका छन्, ‘(त्यसरी बस्नुपर्दा) म भए भोकै र फोहोरी भएको महशुस गरेरै मर्थ्थे ।’

8 thoughts on “नेपालमा सूचना प्रविधि ह्वात्तै

  1. विप्लवमान सिंह भन्छन्- ‘कम्प्युटरमा भाइरस लाग्ने डरमा जुत्ता खोलेर खुट्टा धोएर कोठामा पसिन्थ्यो ।

    That’s a load of rubbish he is peddling.

    I don’t remember ever doing that during the early days of computers. Taking off shoes was to protect the computers from DUST, that’s all. Nothing more.

    Like

  2. Well, in the initial days when computer was totally new, I remember being warned by computer teacher in school not to enter the room without taking off shoes because the computer might get virus or dirt. I don’t think Biplav Man Singh is wrong in making that statement. At that time, even the association of the word virus with computer used to be strange one. Virus in compter? Rugha khoki pani? If you see from today’s point of view, even taking off shoes before entering the room sounds funny because as I am typing these lines, I am having my shoes on and there are many other computers and users who are doing the same. Not even dust is a big problem. He.. he..

    Like

  3. Really intresting Bipalab man singh open shoes to use computers.i have also a experience that when i am at grade six one of my computer teacher told us to wash our hands before touching the mouse.Because he told us there may be a chance of virus to attack the computer.
    The world is changing rapidly on IT so why not NEPAL…Cheer Up!!

    Like

  4. The thought of some one suggesting that we used to wash our hands or took off shoes to prevent getting/transferring influenza (or similar biological) like virus from/to computers is a collective insult to Nepalese intelligence.

    Like

  5. जसले जेसुकै धोएको किन नहोस तर साथीहो यति चाहि मान्नै पर्छ हामी वितेका बर्षहरुमा धेरै अगाडी आएका छौं, सूचना र प्रविधिको क्षेत्रमा । कमप्युटरहरुको प्रयोग निकै बढेको छ नेपालमा अचेल जो राम्रो हो । अब सफ्टवेयरको क्षेत्रमा केही उल्लेखनीय काम गर्न पाए निकै राम्रो हुन्थ्यो ।

    Like

  6. I found CAN-Infotech more like a trade-fair with very low progressive values.
    Some of the locally produces software I bought there did not even work. No wonder others say that too (vox-populi – Nepalnews.com)

    To say नेपालमा सूचना प्रविधि ह्वात्तै is a myth and we are collectively kidding ourselves by saying that. Reasons:

    For 99% of Nepalese:
    1. Some kind of broadband access is a pipe dream.
    2. Computer costs more than their year’s income.
    3. Have never used an ATM as yet
    4. Probably scared of getting virus from computer, as you put it 🙂

    As such we are 15-20 years behind in use of Infotech than countries like Thailand, let alone other countries. Let’s argue ..

    Like

  7. I am not trying to defend the article here (which is best left for the writer himself) but I feel we have come a long way in IT sector (at least in terms of being exposed to the computers) in the last decade. If you think नेपालमा सूचना प्रविधि ह्वात्तै is a myth, I suggest you to see it from the other angle: tell me what our status was regarding computer usage until 1995?

    Every month more than 5000 PCs are sold in Nepali market. There are more than 46000 registered internet account holders (from ISPs) in Nepal and the figure is growing every month. Number of Internet users (which is different from account holders) is growing daily. Private schools, at least in urban area, are equipped with computers and private colleges are connected to Internet. Nepal Telecom has just reached an agreement with an Indian company to purchase Internet bandwidth in cheaper rate. This is definitely resulting in cheaper price for home users (corporate users are already on the verge of having that).

    Don’t talk about 99 percent Nepalese. First keep in mind the percentage of literate Nepalese. Don’t expect things to happen overnight. It will take time and we are definitely moving ahead in right direction. Look back and realize how far we have come.

    Like

Please post your thoughts. (कृपया तपाईंलाई लागेको लेख्नुस् ।)

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s